January 20, 2021

Investeringsgolf van farmabedrijven in Nederland

Nederland is zeer in trek bij 'big farma' als productielocatie. Betrouwbaarheid en voorspelbaarheid spelen daarbij een grote rol, maar ook de komst van het Europees Geneesmiddelenbureau. 'Bij de hoofdkantoren staat Nederland nu op de kaart.'

In het kort

  • Farmaceutische bedrijven investeren grootschalig in productie van medicijnen in Nederland
  • Koplopers zijn de Amerikaanse farmabedrijven Merck & Co, Johnson & Johnson en Gilead
  • Ook het Nederlandse farmabedrijf Organon herrijst uit zijn as, na een afwezigheid van 13 jaar

Farmaceutische bedrijven investeren momenteel op ongekende schaal in Nederland. Alleen al drie Amerikaanse grootmachten steken miljarden euro's in de bouw van nieuwe fabrieken en de uitbreiding van bestaande productiefaciliteiten. In hun kielzog volgen tientallen andere bedrijven, verspreid over heel Nederland.

Dat blijkt uit een inventarisatie van het Financieele Dagblad. De bereidheid tot investeren is aangewakkerd door de coronapandemie: enkele farmabedrijven steken grote bedragen in de ontwikkeling en productie van vaccins. Maar de trend is al langer gaande. Veel nieuwe, biologische medicijnen worden relatief vaak in Nederland geproduceerd en niet in landen als India of China.

Best verkochte kankermedicijn

Voorspelbaarheid en betrouwbaarheid spelen een grote rol bij de keuze voor Nederland, zegt Ben Lucas, algemeen directeur van MSD Nederland. 'Dat zijn belangrijke overwegingen bij investeringen die pas na vijf of tien jaar een optimaal rendement opleveren.'

MSD en zijn Amerikaanse moederbedrijf Merck & Co investeren wereldwijd $16 mrd in uitbreiding van hun productie. Een 'aanzienlijk bedrag' is bestemd voor Nederland. In Oss voert het bedrijf zijn productiecapaciteit op om te voorzien in de vraag naar Keytruda, het best verkochte kankermedicijn ter wereld. Ook in Haarlem, De Bilt en Boxmeer bouwt MSD nieuwe faciliteiten, zoals een enorm koelhuis, onder meer voor het afvullen van vaccins.

'Nederland op de kaart'

Nu het Europees Geneesmiddelenbureau (EMA) in Amsterdam is gevestigd, kiezen farmabedrijven ook eerder voor investeringen in Nederland, zo zegt Gerard Schouw, directeur van de de Vereniging van Innovatieve Geneesmiddelen (VIG) van de grote farmaconcerns. 'Bij de hoofdkantoren staat Nederland nu op de kaart.'

Naast Merck & Co investeert ook de Amerikaanse multinational Johnson & Johnson grootschalig in Nederland. Het farmabedrijf Janssen van Johnson & Johnson bouwt in Leiden onder meer een tweede fabriek voor de productie van zijn coronavaccin.

Ommekeer al eerder ingezet

Een derde Amerikaanse grootmacht — farmaconcern Gilead en zijn dochterbedrijf Kite — heeft vorig jaar in Hoofddorp een compleet nieuwe fabriek neergezet. Daar worden geavanceerde medicijnen tegen kanker gemaakt. Het bedrijf bereidt zich voor op verdere groei. MSD, Janssen en Kite hebben vorig jaar ieder honderden nieuwe werknemers aangenomen en werven nog steeds veel personeel.

Volgens Lucas van MSD bestaat ten onrechte vaak het beeld dat de farmaceutische industrie uit Nederland verdwijnt. Dat beeld is voor een belangrijk deel ingegeven door de teloorgang van Organon ruim tien jaar geleden, nadat het bedrijf was opgegaan in MSD. Organon was lange tijd het grootste farmabedrijf van Nederland.

Cijfers laten zien dat een ommekeer al lang is ingezet. Volgens het TNO-rapport 'Groeisectoren in Nederland' groeide de farmasector in Nederland afgelopen jaren met gemiddeld 6,2% per jaar. Dat was het hoogste groeitempo van alle hoofdsectoren die TNO onderscheidt.

Organon & Co

Symbolisch voor de kentering is dat Organon nu ook uit zijn as verrijst. De wederopstanding van het Nederlandse farmabedrijf vloeit voort uit de beslissing van Merck & Co en MSD om een deel van hun activiteiten af te splitsen. Zo ontstaat later dit jaar een nieuw bedrijf met een omzet van circa €6 mrd dat Organon & Co gaat heten.

Naast de Amerikaanse grootmachten zijn er tientallen andere farmaceutische bedrijven die miljoenenbedragen investeren. Zo hebben twee Duitse ondernemingen, Wacker en Halix, ieder voor zeker €40 mln nieuwe productielijnen gebouwd in respectievelijk Amsterdam en Leiden. De twee bedrijven hebben belangrijke opdrachten in de wacht gesleept voor de productie van coronavaccins.

Biotech bloeit

Schouw van de VIG wijst ook op de omvangrijke investeringen door honderden biotechbedrijven die nieuwe geneesmiddelen ontwikkelen. Het meest in het oog springen boegbeelden als Galapagos en Pharming, dat momenteel een eigen fabriek in Oss bouwt. Het grootste Europese biotechbedrijf — Genmab uit Denemarken — investeert volop in zijn R&D-centrum in Utrecht.

De bereidheid tot investeren is kleiner bij producenten van generieke, patentvrije geneesmiddelen, waaronder antibiotica. De Europese Unie wil de productie van deze medicijnen graag terughalen naar Europa om de leveringszekerheid te verbeteren. Veel producenten stellen evenwel dat nieuwe investeringen in Nederland en Europa pas zinvol zijn als bij de inkoop minder wordt gelet op de laagste prijs en meer op kwaliteit en duurzaamheid.

 Bron: FD
Did you know? Knowledge institutions offer several fun programmes to teach kids about science